Iedereen heeft als kind een vijftal afweermechanismen ontwikkeld, die we ook in ons volwassen leven nog gebruiken. Deze afweermechanismen hebben we ontwikkeld om niet te hoeven voelen dat we als klein kind niet kregen wat we nodig hadden. 

Angst

Voordat het kind beschikt over de cognitieve capaciteiten om afweermechanismen te ontwikkelen die gebaseerd zijn op bepaalde cognities - illusies - geeft alleen angst een zekere bescherming tegen het volledig bewust worden en voelen van de waarheid.

• Angst creëert de illusie dat er nog een mogelijkheid is om te ontsnappen.
• Fysiologie: extreme en plotseling piekende stress hormoon productie gericht op vluchten.
• Kenmerken: angststoornissen zoals fobieën (b.v. spreken in het openbaar) en angstaanvallen (b.v. tijdens het krijgen van kritiek).

Primaire Afweer (PA)

De PA beschermt ons tegen de waarheid dat onze oude behoeften niet vervuld zullen worden met de illusie: “Ik krijg niet wat ik nodig heb omdat er iets mis is met mij”

• De PA kenmerkt zich door gedachten en gevoelens die passen in een van de volgende drie categorieën: ik deug niet, ik ben schuldig, ik kan het niet.
• Fysiologie: passiviteit veroorzakende stress hormonen (corticosteroïden, vgl. cortisol)
• Kenmerken: onzekerheid, minderwaardigheidsgevoelens, depressiviteit, moedeloosheid, zelf-ondermijnende gevoelens, -gedachten, suïcidale gedachten (wat heeft het allemaal voor zin) of -wensen.

Valse Hoop (VH)

VH beschermt ons tegen de levensbedreigende waarheid met de illusie: “Ik kan wel krijgen wat ik nodig heb, als ik maar …… (liever ben, beter mijn best doe, slimmer ben, rijker ben, zorg dat anderen zich goed voelen, enzovoort)”.

• Fysiologie: activiteit veroorzakende stress hormonen (catecholaminen, vgl. adrenaline).
• Kenmerken: gevoelens van stress en gedrag dat gericht is op het behagen van anderen/voldoen aan de verwachtingen van anderen (b.v. ‘lief’ zijn, onderschikken), alles zo goed mogelijk doen (perfectionisme), niet delegeren. VH weerspiegelt zich in allerlei klachten zoals piekeren, malen, slecht slapen, altijd bezig zijn en zich geen rust gunnen, chronisch vermoeidheidssymdroom/ME, RSI (de zogenoemde muisarm), burn-out en overspanning.

Valse Macht (VM)

VM beschermt ons door ons de illusie voor te houden: “Ik kan wel krijgen wat ik nodig heb, als jij maar…….(liever bent, beter je best doet, niet zo zeurt, slimmer was, enzovoort)”.

• Fysiologie: actiegerichte stresshormonen (catecholaminen, vgl. adrenaline).
• Kenmerken: gevoelens van stress, ongeduld, irritatie, woede en agressieve (of superioriteits-) gedachten, -gevoelens en -gedragingen met als gevolg intimiderend en autoritair gedrag, veel conflicten, slecht samenwerken, isolement, huiselijk geweld.

Ontkenning van Behoeften (OvB)

OvB beschermt ons met de illusie: “Ik heb helemaal geen behoeften/niets nodig”: alles is wel best zo, doe maar gewoon, het valt wel mee, maak geen drukte, ik heb geen probleem, het maakt niets uit, het zal allemaal wel.

• Fysiologie: verdoofde staat van zijn als gevolg van. werking van mogelijk o.a. endorfinen.
• Kenmerken: moeilijk werkelijk bereikbaar voor anderen, niet werkelijk betrokken, nergens een werkelijk probleem in zien, vermijdinsggedrag/sub-assertief/confrontaties vermijden (geen kritiek/echte feedback geven), geen beslissingen durven nemen. Weinig drive, ambitie, intimiteit (oppervlakkige of geen relaties) en passie, slecht contact met gevoelens in lichaam (niet goed voelen van emotionele of ziektesignalen). Vaak wordt deze afweer in stand gehouden m.b.v. allerhande verslavingen (roken, drinken, eten, niet-eten, winkelen, sporten, work-aholic, seks, gokken, enzovoort) en zoeken van passieve afleiding (b.v. tv) die bijdragen aan het in stand houden van de verdoofde staat van zijn, waarin men geen behoeftigheid en weinig spanning voelt.

Ontdek de kracht van PRI-therapie in het herstel van trauma’s in deze internationaal gelauwerde film.